Συνολικές προβολές σελίδας

Παρασκευή, 28 Ιουλίου 2017

...

Ο εγκλωβισμένος στο στρατόπεδο στη Μόρια πρόσφυγας που κάνει απεργία πείνας διεκδικώντας το δικαίωμά του σε ένα μέλλον δίχως πόλεμο είναι ο καθρέπτης μας. Όσοι αντέχουμε, ας τον κοιτάξουμε στα μάτια . Όλοι εμείς ,που η καμπή της ιστορίας μας ευνοεί για την ώρα, είμαστε το λιγότερο αφελείς αν επιμένουμε να βαυκαλιζόμαστε με τον μύθο των συνόρων που δίνουν ασφάλεια. Τα ποτάμια των απεγνωσμένων δεν ανακόπτονται με συρματοπλέγματα. Και η κραυγή τους από τη Μόρια είναι το κύκνειο άσμα ενός πολιτισμού που μοιάζει στρουθοκάμηλος που χώνει το κεφάλι της στην άμμο και χαριεντίζεται δήθεν πανευτυχής, μα θεόκουφη και θεόστραβη.

Σάββατο, 15 Ιουλίου 2017

Να μην ενδώσουμε στον φόβο.

Άνθρωποι που με συνοπτικές διαδικασίες κρίνονται ανεπαρκείς και λίγοι και ρίχνονται στις μυλόπετρες της ανεργίας. Αυτή είναι η φρίκη του νεοφιλελευθερισμού, όπως έχει πια εδραιωθεί στη νέα τάξη πραγμάτων. Άνθρωποι-μυρμήγκια εργατικά κι ευσυνείδητα που από πολύ νωρίς στη ζωή τους οφείλουν να εμπεδώσουν το μήνυμα: «Δεν υπάρχει χώρος για όλους».
Θυμάμαι, ήμουν στις τελευταίες τάξεις του Λυκείου, όταν διάβασα τα «Οχτώ θανάσιμα αμαρτήματα του πολιτισμού μας» του Κόνραντ Λόρενς.
Είχα εξοργιστεί τότε, με όλη την αφέλεια της εφηβείας μου, όταν είδα ότι μέσα σ’ αυτά συγκαταλέγεται και ο υπερπληθυσμός. Είχα φανταστεί τότε τη γη ως μια μάνα που δεν μπορεί πια να βυζάξει όλα τα παιδιά της και αφήνει στην τύχη τους τα πιο αδύναμα να πεθάνουν από την πείνα. Κάτι τέτοιο φάνταζε παράλογα άδικο.
Σκέφτομαι και τον μύθο των αρχαίων Ελλήνων για την επέμβαση του Δία που, για να αλαφρώσει τη γη από τους ανθρώπους, στέλνει τον πόλεμο που θα οδηγήσει στον θάνατο πολλούς.
«Δεν υπάρχει χώρος για όλους».
Είναι τραγική αυτή η φράση για όποιον προσπαθήσει να τη συλλάβει. Και βλέπουμε τα αποτελέσματά της σήμερα πιο πολύ από ποτέ.
Άνθρωποι αναλώσιμοι σ’ ένα απρόσωπο σύστημα νομής εξουσίας που για πρώτη φορά δείχνει τόσο φανερά τις προθέσεις του.
Σε καλεί να οπλιστείς με νύχια θηρίου στην πάλη για επιβίωση. Απογυμνωμένος ολότελα από την ελπίδα ότι η πάλη μέσα από την πολιτική μπορεί να καλυτερεύσει τις συνθήκες ζωής του, ο σύγχρονος δυτικός άνθρωπος καλείται να ζήσει με την επίγνωση της αδυναμίας του. Καλείται να ζήσει με τις εικόνες φρίκης που εναλλάσσονται καθημερινά ως μια έντεχνη προειδοποίηση.
Ίσως εσύ να είσαι ο επόμενος, αν δεν προσέξεις. Δεν έχει έλεος αυτή η μηχανή, ούτε σταματάει τη λειτουργία της, όσοι απλήρωτοι εργαζόμενοι κι αν κόψουν τις φλέβες τους, όσοι κι αν πεθάνουν σε ώρα εργασίας, όσοι κι αν φτάσουν να φυτοζωούν καλυμμένοι το γκρίζο χρώμα της στάχτης. Είναι μια μαύρη τρύπα που σε παίρνει όλο και πιο βαθιά μέσα της και σου σκοτώνει τα όνειρα προτού καν γεννηθούν. Γιατί το στομάχι του ανθρώπου είναι η μόνη πραγματικότητα. Το στομάχι που πρέπει να γεμίσει. Αλλιώς θα έρθει ο θάνατος. Κι εσύ δεν έχεις μάτια πια. Δεν έχεις σπίθα μέσα σου. Είσαι το γκρίζο των γαστρικών υγρών του άδειου στομαχιού. Και σε πείσαν πως ο μόνος τρόπος να το κάνεις να σωπάσει είναι να σκοτώσεις τη ματιά σου. Και να μην ξεχνάς ποτέ αυτή την απλή αλήθεια.
«Δεν υπάρχει χώρος για όλους.»
Εκτός εάν…
... αποφασίσουμε ότι το τέρας της απάθειας εμάς δε θα μας νικήσει. Και πάρουμε στα χέρια μας το μόνο που είναι πραγματικά δικό μας. Τον χρόνο της ζωής μας. Εκτός εάν αποφασίσουμε πως αυτόν τον χρόνο, ο καθένας μας από το δικό του το μετερίζι, δεν θα τον χαλαλίσει στην ηττοπάθεια και τη μιζέρια. Θα σπείρει, με όποιον τρόπο μπορεί, αυτήν τη σπίθα που λέγεται πείσμα και αγώνας. Να μην ενδώσουμε στον φόβο. Να μη χάσουμε την ικανότητα να νιώθουμε. Είναι ο μόνος αγώνας που εξακολουθεί να έχει νόημα. 

Τρίτη, 11 Ιουλίου 2017

Ο Αλμπέρ Καμύ και οι λίγοι τρελοί που επιμένουν να νιώθουν.

Δυο φράσεις του Αλμπέρ Καμύ με ακολουθούν αυτές τις μέρες. Η μία έχει να κάνει με τη μνησικακία που κατάφερε να σκοτώσει μέσα του και η άλλη με την προσπάθειά του να στέκεται σε ίση απόσταση από την αθλιότητα και τον ήλιο. Δεν είναι, νιώθω, τυχαίο ότι ο σπουδαίος αυτός διανοητής μνημονεύει την Ελλάδα και τους κλασικούς στο έργο του. Η πίστη στην ομορφιά συνυφασμένη με τη σπουδή στον θάνατο και τις τόσες μορφές του είναι αυτό που έκανε τους Έλληνες να στέκουν αγέρωχοι μπροστά στους θεούς τους, χωρίς όμως να φτάνουν στην ύβρη. Γιατί το είχαν νιώσει στο πετσί τους πως όποιος ξεχνά τη θνητή φύση του κατακρημνίζεται στα πιο πυκνά σκοτάδια και δεν είναι εύκολη η επιστροφή. Αυτό το πάντρεμα των αντιθέσεων ήταν που τους οδήγησε στα πιο σπουδαία έργα του ανθρώπινου πνεύματος, είτε ήταν η οφθαλμαπάτη στους κίονες του Παρθενώνα είτε η βαθιά αντινομία στην προσωπικότητα του τραγικού ήρωα του Σοφοκλή.
Και η πιο βαθιά μου απογοήτευση για τον σύγχρονο τύπο ανθρώπου που σιγά σιγά ξεπροβάλλει, είναι πως τον βλέπω επίπεδο και κούφιο, ανίδεο έστω να νιώσει μέσα του αυτήν τη φλόγα που κρύβεται στο πιο μικρό έργο του κλασικού Έλληνα. Και μιλάω και για τους μελετητές-φιλολόγους. Όποιος δεν έχει ψυχή μέσα του να συλλάβει τη συγκίνηση (κινούμαι μαζί σημαίνει πως έχω μάθει να φεύγω από το κέλυφος του εγώ), όσο και να επαίρεται πως μελέτησε αυτούς τους ανθρώπους, πάντα στην επιφάνεια θα μένει. Και αυτή είναι η νίκη που κατάφερε η νέα τάξη πραγμάτων. Δε χρειάζεται καμιά πυρά για να καούν τα κλασικά έργα, καμιά λογοκρισία να τα απαγορεύσει. Είναι απαξιωμένα στην ψυχή του νέου ανθρώπου που αχνοπροβάλλει, όπως κάθε τι ξένο στη φύση του.
Το ερώτημα είναι: ποια είναι η φύση του ανθρώπου σ' αυτήν τη νέα εποχή της βαρβαρότητας που έρχεται; Είναι δυνατόν να στεγνώσει η ψυχή μας; Και η απάντηση που με πείσμα θέλω να δώσω είναι: όχι. Τουλάχιστον όσο υπάρχουν αυτοί οι λίγοι τρελοί που επιμένουν να νιώθουν το μέσα τους βουητό. Σε πείσμα των καιρών.

Τετάρτη, 28 Ιουνίου 2017

Ηριάννα : μια υπόθεση που μας αφορά όλους

Τάχα δεν θα είναι φταίχτης, ποιον χτυπούν χωρίς να φταίξει;/ Και καλά του κάνουνε αφού ήθελε να παίξει με τους άρχοντες.
      
Ελένη Βακαλό

 Δεν τη γνώριζα την ιστορία της Ηριάννας. Τα δελτία ειδήσεων με αρρωσταίνουν τα τελευταία χρόνια και επιλέγω να μη δίνω σημασία στις σκηνές τους που εναλλάσσονται με μιαν αρρωστημένη ταχύτητα.

Διαβάζω γι' αυτήν όμως τις τελευταίες μέρες. Για μια κοπέλα που βρέθηκε στο στόχαστρο των διωκτικών αρχών επειδή είχε βρεθεί στο σπίτι του κατηγορούμενου ως μέλους των Πυρήνων της φωτιάς. Ο κατηγορούμενος αθωώθηκε και η Ηριάννα καταδικάστηκε σε δεκατρία χρόνια φυλακή με τεκμήριο ένα αμφισβητούμενο δείγμα DNA.

«Ο κατηγορούμενος πρέπει να κηρυχθεί αθώος των πράξεων που του αποδίδονται, διότι δεν προέκυψε παρουσία του σε κρησφύγετα της οργάνωσης και ιδίως σε αυτά που βρέθηκε οπλισμός, και όπως αποδείχθηκε διατηρούσε κοινωνικές μόνο σχέσεις με τους συγκατηγορούμενους του –αναφέρονται ονόματα εμπλεκόμενων με τη Συνομωσία Πυρήνων της Φωτιάς- στο πλαίσιο του ευρύτερου αντιεξουσιαστικού χώρου, στον οποίο ανήκει».

 Ο σύντροφος της Ηριάννας ανήκει στον αντιεξουσιαστικό χώρο.

Η Ηριάννα ερωτήθηκε στο δικαστήριο γιατί δεν τερμάτισε τη σχέση της.

 Η Ηριάννα όφειλε να τερματίσει τη σχέση της.
Η Ηριάννα όφειλε να ευθυγραμμίσει τη ζωή της.
Η Ηριάννα όφειλε να κοιτάξει τη δουλίτσα της.
Η Ηριάννα όφειλε να τερματίσει τη σχέση της με τον ύποπτο, που ως φοιτητής διατηρούσε κοινωνικές σχέσεις με τον αντιεξουσιαστικό χώρο.

Αν η Ηριάννα είχε τερματίσει τη σχέση της,
το δικαστήριο θα έβρισκε κάποια ελαφρυντικά στην υπόθεσή της.

 Μα η Ηριάννα δεν τερμάτισε τη σχέση της.
 Η Ηριάννα πίστεψε πως είναι αθώα και συνέχισε τις σπουδές της και τη ζωή της.
Και η Ηριάννα σήμερα βρίσκεται στη φυλακή.

 Όποιος πιστεύει πως αυτή η υπόθεση αφορά μόνο την ίδια γελιέται.
Αυτή η υπόθεση μας αφορά όλους.

πρώτη δημοσίευση :
http://www.artinews.gr/%CE%B7%CF%81%CE%B9%CE%AC%CE%BD%CE%BD%CE%B1-%CE%BC%CE%B9%CE%B1-%CF%85%CF%80%CF%8C%CE%B8%CE%B5%CF%83%CE%B7-%CF%80%CE%BF%CF%85-%CE%BC%CE%B1%CF%82-%CE%B1%CF%86%CE%BF%CF%81%CE%AC-%CF%8C%CE%BB%CE%BF%CF%85%CF%82

Εγώ και η πνιγμένη κραυγή μου

Τάχα δεν θα είναι φταίχτης, ποιον χτυπούν χωρίς να φταίξει;
Και καλά του κάνουνε αφού ήθελε να παίξει με τους άρχοντες.                 

Ελένη Βακαλό



Υπάρχει ένα αόρατο πλέγμα προστασίας γύρω από κάθε μορφή εξουσίας. Το λεγόμενο «κοιτάω την οικογένειά μου και τη δουλίτσα μου και δε χώνω τη μύτη μου σε ξένες υποθέσεις». Ποια είναι η δουλίτσα μου δεν το ξέρω από την αρχή. Μου το υπαγορεύουν όμως οι διαμορφωτές της κοινής γνώμης μέσα από τα μαζικά μέσα ενημέρωσης. Μου το υπαγορεύουν και οι δάσκαλοι μέσα από τα μαθητικά θρανία. Μου το υπαγορεύουν οι γονείς μου με το κλασικό «Να είσαι καλό παιδί.».

Δουλίτσα μου λοιπόν είναι να υπακούω. Τον γονιό μου στην αρχή, τον δάσκαλο έπειτα, τον εργοδότη μου αργότερα.

Δουλίτσα μου είναι να είμαι αποδοτικός. Να φέρνω καλούς βαθμούς στο σχολείο, να ευνουχίσω τη φαντασία μου οικειοθελώς, να βάλω νωρίς τη μάσκα, να σκοτώσω εξαρχής το γέλιο, να μάθω να σκέφτομαι θετικά, να κυνηγώ την ευτυχία.

Δουλίτσα μου είναι να μάθω εξαρχής πως οι άλλοι είναι οι άλλοι και εγώ είμαι εγώ.

Ο πρόσφυγας είναι ο άλλος. Εγώ είμαι εγώ.
Η φυλακισμένη Ηριάννα είναι η άλλη. Εγώ είμαι εγώ.
Ο άστεγος είναι ο άλλος. Εγώ είμαι εγώ.
Ο εξαθλιωμένος είναι ο άλλος. Εγώ είμαι εγώ.
Το θύμα από τις επιθέσεις του Isis είναι ο άλλος. Εγώ είμαι εγώ.

Εγώ και η δουλίτσα μου. Η δουλίτσα μου κι εγώ. Εγώ και η τύφλα μου. Εγώ και η μάσκα μου. Εγώ και το βεβιασμένο μου χαμόγελο. Εγώ και οι παγκόσμιες μέρες. Παγκόσμια μέρα κατά της παιδικής εργασίας. Παγκόσμια μέρα προσφύγων. Παγκόσμια μέρα περιβάλλοντας. Εγώ και ο κατακερματισμένος χρόνος μου. Εγώ και το κατακερματισμένο εγώ μου. Εγώ και η μάσκα μου. Εγώ και η ευνουχισμένη ανθρωπιά μου. Εγώ και η πνιγμένη κραυγή μου. Εγώ και η δύναμη της συνήθειας. Εγώ και η ήττα μου. Εγώ και η ανοσία μου. Εγώ και το κελί μου.

Υ.Γ Δουλίτσα τώρα τελευταία έγινε και η ανέξοδη επανάσταση, οι μηδενιστικές κραυγές.

πρώτη δημοσίευση :
http://www.artinews.gr/%CE%B5%CE%B3%CF%8E-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B7-%CF%80%CE%BD%CE%B9%CE%B3%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B7-%CE%BA%CF%81%CE%B1%CF%85%CE%B3%CE%AE-%CE%BC%CE%BF%CF%85

Δευτέρα, 19 Ιουνίου 2017

το υπόγειο αίμα


Το ποίημα βγαίνει μέσα από τον πόνο της ακινησίας. Τουλάχιστον για μένα. Στον Ηλίθιό του ο Ντοστογιέφσκι μιλάει για την αύρα που προειδοποιούσε τον πρίγκιπα Μίσκιν ότι ερχόταν η κρίση επιληψίας. Για μια αιφνίδια στιγμή όπου η ψυχή ξαστέρωνε μετά όμως από στiγμές πνιγμού. Είναι πολλά χρόνια που τον είχα διαβάσει και ελπίζω να το θυμάμαι σωστά. Να μην λέω απλώς αυτό που έχω εγώ στο νου μου.
Αυτό που θέλω να πω είναι πως το ποίημα βγαίνει μετά από πολλές τέτοιες βασανιστικές μέρες. Και το περίεργο είναι πως δεν έρχεται ακριβώς ως εκτόνωση. Κι αυτό γιατί δε γράφεται τις μέρες εκείνες. Ούτε σε βοηθάει να νιώσεις καλύτερα. Είναι σαν να βαδίζεις στα τυφλά πεισματάρης και να σκάβεις το συκώτι σου. Κι αυτό να δίνει μόνο αίμα. Να σε πνίγει . Κι εκεί που θαρρείς πως το σκοτάδι δεν έχει τέλος, εκεί που νιώθεις πως πλέεις σε μια φαινομενικά ατάραχη λίμνη - φαινομενικά γιατί κάτω απ' το σεντόνι της παλεύουν στοιχειά τρομαχτικά - έρχεται η πρώτη εικόνα. Σε γραπώνει και δε γίνεται να μην τη γράψεις. Την ώρα εκείνη εσύ δεν είσαι παρά ένας άλλος . Αυτός που γράφει το ποίημα. Κι αυτή η μεταμόρφωση έχει τόση λάμψη ελευθερίας που , αν σε επισκεφτεί μία φορά, σε αιχμαλωτίζει. Και δε γίνεται πια να μην την αποζητάς.
Η υπόλοιπη ζωή σου είναι εκεί. Και δίνεσαι και σ' αυτήν με πάθος. Μα στους κροτάφους σου βουίζει το υπόγειο αίμα συνεχώς. Σε καλεί προς τα κάτω. Να βυθιστείς. Να σχίσεις το σεντόνι. Να ' ρθει η έκλαμψη εκείνη που θα σου δώσει την πρώτη εικόνα. Και παράλληλα αυτή η βασανιστική αβεβαιότητα. Να μην ξέρεις αν αυτό που μόλις έγραψες είναι το τελευταίο σου ποίημα.

Παρασκευή, 16 Ιουνίου 2017

Ο Πεσσόα και η ποίηση με τα χίλια πρόσωπα της αλήθειας.

Αυτό που με κάνει να επανέρχομαι στα ποιήματα του Φερνάντο Πεσσόα είναι η αίσθηση ότι μιλά μέσα απ' αυτά. Καταφέρνει με όχημα τις λέξεις να πλάσει μια ολόκληρη κοσμοθεωρία. Τα ποιήματά του δεν είναι μόνο γλώσσα. Χρησιμοποιεί τις λέξεις για να φτάσει στην ψίχα των πραγμάτων.

«Μόνο η πρόζα διορθώνεται. Ο στίχος δε διορθώνεται ποτέ. Η πρόζα είναι τεχνητή. Ο στίχος είναι φυσικός. Δε μιλάμε με πρόζα. Μιλάμε με στίχο. Μιλάμε με στίχο χωρίς ομοιοκαταληξία και ρυθμό.»

Δεν είναι διόλου τυχαία η επανάληψη της λέξης «μιλάμε». Η ποίηση γι' αυτόν είναι ο τρόπος του να μιλήσει.

Ο Πεσσόα είναι ο ποιητής που δεν αρκέστηκε ποτέ στο να γράφει όμορφα. Μέσα από τα ποιήματά του πάσχισε να διαλαλήσει τα χίλια πρόσωπα της αλήθειας, το μάταιο της αναζήτησης του νοήματος, την άρση της βεβαιότητας.

Ο Πεσσόα είναι ο ποιητής που βλέπει “με βλέμμα καθαρό σαν ηλιοτρόπιο” ότι οι σκέψεις είναι αλυσίδες αθέατες. Με την ποίησή του παλεύει να σπάσει αυτές τις αλυσίδες και ν' αντικρίσει ξανά τον κόσμο γύρω του μέσα από τα μάτια ενός παιδιού που βλέπει απ' την αρχή τα πράγματα κάθε φορά.

“ Σκέφτομαι είναι δεν καταλαβαίνω.”
“ Αγαπώ είναι η αιώνια αθωότητα και η μοναδική αθωότητα είναι δεν σκέφτομαι”.
“ Να σκέφτεσαι είναι ενοχλητικό”.
“ Οι καημένοι εμείς που κουβαλάμε την ψυχή μας ντυμένη” παραδέχεται ο Αλμπέρτο Καέιρο.

Και είναι σαν να μας λέει ο Πεσσόα.
Γδύστε την ψυχή σας από όλα τα πρέποντα που την μπολιάσανε οι αλυσίδες της σκέψης, της ιδεολογίας και της επιστήμης. Εγώ είμαι εδώ για να σας υποδείξω το μόνο αληθινό νόημα των πραγμάτων.
“ Το μόνο μυστικό νόημα των πραγμάτων είναι ότι δεν έχουν κανένα νόημα”.

Μα δε δογματίζει, δε ρητορεύει, δεν επαίρεται. Έχει και ο ίδιος την αγωνία να φτάσει στην αταραξία της επίγνωσης.
Το ξέρει πως η ελευθερία δίχως γκρέμισμα είναι ανάπηρη.
Και τον πονά που γκρεμίζει τις αυταπάτες του.
Κι ίσως και να μας πονά αυτή η αδήριτη ειλικρίνεια των στίχων του.
Μα δεν υπάρχει άλλος δρόμος, αν ο ποιητής το έχει αποφασίσει μέσα του βαθιά πως τον ενδιαφέρει να είναι έντιμος και ειλικρινής απέναντι στο έργο του. Αν η ελευθερία είναι κάτι περισσότερο από ένα κούφιο σύνθημα.
“ Κι ένιωσε πως πάλι ο αέρας του άνοιγε , αλλά με πόνο, μια ελευθερία στα στήθη..”
...
*( Οι στίχοι του Φερνάντο Πεσσόα είναι από το βιβλίο Τα ποιήματα του Αλμπέρτο Καέιρο σε μετάφραση της Μαρίας Παπαδήμα ).

πρώτη  δημοσίευση στο Artinewshttp://www.artinews.gr/%CE%BF-%CF%80%CE%B5%CF%83%CF%83%CF%8C%CE%B1-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B7-%CF%80%CE%BF%CE%AF%CE%B7%CF%83%CE%B7-%CE%BC%CE%B5-%CF%84%CE%B1-%CF%87%CE%AF%CE%BB%CE%B9%CE%B1-%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%83%CF%89%CF%80%CE%B1-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B1%CE%BB%CE%AE%CE%B8%CE%B5%CE%B9%CE%B1%CF%82