Συνολικές προβολές σελίδας

Σάββατο, 25 Ιανουαρίου 2020

Η αθανασία του φιλοσοφικού βίου


εὖ γὰρ ἴσθι, ἦ δ᾽ ὅς, ὦ ἄριστε Κρίτων, τὸ μὴ καλῶς λέγειν οὐ μόνον εἰς αὐτὸ τοῦτο πλημμελές, ἀλλὰ καὶ κακόν τι ἐμποιεῖ ταῖς ψυχαῖς. ἀλλὰ θαρρεῖν τε χρὴ καὶ φάναι τοὐμὸν σῶμα θάπτειν, καὶ θάπτειν οὕτως ὅπως ἄν σοι φίλον ᾖ καὶ μάλιστα ἡγῇ νόμιμον εἶναι.


Φαίδων Πλάτωνος ( 115e-116a)


Η φράση του Σωκράτη " Το γλωσσικό λάθος δε βλάπτει μόνο τη γλώσσα, αλλά κακοποιεί τις ψυχές" με ακολουθεί αυτές τις μέρες. Προσπαθώ να βρω τη σωστή μετάφραση της φράσης " τὸ μὴ καλῶς λέγειν". Μου φαίνεται τόσο φτωχό να το μεταφράσω " το γλωσσικό λάθος". Σκέφτομαι πως μια μετάφραση εύστοχη θα ήταν " η γλωσσική κακοποίηση" ,με την έννοια ότι ο άνθρωπος που μιλά χωρίς να έχει συναίσθηση του βάρους των λέξεών του, του ηθικού βάρους της κάθε φράσης που χρησιμοποιεί, είναι αυτός που δε μιλά όμορφα. Σκέφτομαι την παραίνεση που συχνά χρησιμοποιώ κι εγώ στα παιδιά μου : " Μίλα πιο όμορφα!"


Η ομορφιά ,το κάλλος ως ηθική αξία ήταν αυτό που νωρίς είχαν συλλάβει οι αρχαίοι Έλληνες. Πώς να το εξηγήσεις σήμερα αυτό στα παιδιά; Θα σε κοιτάξουν με καχυποψία , γιατί θα φέρουν στο νου τους τις εικόνες ασχήμιας του κόσμου -διαδικτυακού αλλά και πραγματικού - στον οποίο ζουν. Ζούμε σε έναν κόσμο ασχήμιας ,τον οποίο καθημερινά προσπαθούν να μας πείσουν να δεχτούμε ως όμορφο. Και η αξία του αρχαιοελληνικού κάλλους βρωμίζεται από τα χνώτα των αδαών κι αυτάρεσκων αγορητών του κενού.


Στην προτροπή του Σωκράτη στον αγαπημένο του μαθητή, να έχει το θάρρος να μιλήσει με γλωσσική ευστοχία, η οποία όμως ορίζεται ως " καλῶς λέγειν " ( " να μιλάς με ομορφιά " ) , εγώ βλέπω δυο αξίες ,την ομορφιά και τη γλωσσική ακρίβεια να υψώνονται ως ύψιστες ηθικές αρετές.


Τι υπονοεί εδώ ο Σωκράτης;
Ότι γλώσσα και σκέψη είναι τόσο συνυφασμένα μεταξύ τους, ώστε η γλωσσική ευστοχία μπορεί να αποκαθάρει την ψυχή από την πλάνη και να την οδηγήσει στην αλήθεια;
Ή το αντίστροφο;
Η ψυχή που έχει τη γενναιότητα να δει την αλήθεια ( στην προκειμένη περίπτωση να δει ότι το νεκρό σώμα του Σωκράτη δεν είναι πια ο Σωκράτης ) δεν υπάρχει περίπτωση να υποπέσει σε γλωσσική αστοχία όπως αυτή του Κρίτωνα;


Ο Κρίτων ρωτά τον Σωκράτη : " Πώς να σε θάψουμε;"
Αυτό που ενοχλεί τον Σωκράτη είναι η μικρούλα λέξη . Το "σε" . Και αντιδρά .


" Φίλοι μου", λέει, " δεν μπορώ να πείσω τον Κρίτωνα ότι είμαι ο ο Σωκράτης , αυτός εδώ μέσα που συζητά και βάζει τάξη στα λεγόμενά του. Με φαντάζεται σαν εκείνον που θα δει σε λίγο, τον νεκρό και ρωτά πώς θα με θάψει."


Τι ενοχλεί τον Σωκράτη;


Νομίζω πως τον ενοχλεί ο φόβος του θανάτου που βλέπει να σκοτεινιάζει την ψυχή των μαθητών του και να τους αποσυντονίζει από τη φιλοσοφική αναζήτηση, καθιστώντας τους ανίκανους να βιώσουν την πνευματική ηδονή . Αυτόν τον φόβο προσπαθεί να κατευνάσει. Δεν τον ενδιαφέρει να αποδείξει την αθανασία της ψυχής, αλλά την οντολογική της προτεραιότητα έναντι του σώματος. Τον ενδιαφέρει να οδηγήσει τις ψυχές των μαθητών του στη μόνη αθανασία που θα είχε νόημα, την αθανασία του φιλοσοφικού βίου.


Πέμπτη, 23 Ιανουαρίου 2020

γλώσσα και ψυχή

Όταν ο Κρίτων ρωτά τον Σωκράτη, λίγες στιγμές πριν τον θάνατό του, πώς θέλει να γίνει η ταφή του, αυτός γελά σιγανά και δηλώνει την παντελή του αδιαφορία ως προς το θέμα αυτό.
Έχε το θάρρος, λέει, καλέ μου Κρίτωνα ,να λες πως θάβεις το σώμα μου κι όχι εμένα. Γιατί το γλωσσικό λάθος δε βλάπτει μόνο τη γλώσσα, αλλά και την ίδια την ψυχή. Αυτό είναι που με νοιάζει, να μιλάς με ακρίβεια . Το πώς θα θάψεις το σώμα μου, όταν η ψυχή μου θα έχει σαλπάρει, δικό σου θέμα. Μη με σκοτίζεις με τέτοια. Αλλού είναι η ουσία. Κι όσο εσύ μιλάς έτσι, με απελπίζεις, γιατί μου δείχνεις πως τα λόγια που τόσην ώρα ανταλλάσσαμε πάνε χαμένα.

Σάββατο, 7 Δεκεμβρίου 2019

Ο ΦΟΒΟΣ

Καρφί στο μυαλό μου από χθες δυο κουβέντες που άκουσα από δεκαπεντάχρονους μαθητές μου .
" Ο αστυνομικός έκανε τη δουλειά του"
" Τι δουλειά είχε το παιδί στα Εξάρχεια; Είναι κακόφημη περιοχή."
.........
Τι μας λένε οι δυο αυτές κουβέντες;
Ότι τα παιδιά μας έχουν πλέον εμπεδώσει το μάθημά τους.
Δουλειά της αστυνομίας είναι να εκτελεί τα παιδιά που δεν έχουν εμπεδώσει το μάθημά τους.
Δουλειά των γονιών είναι να βοηθούν τα παιδιά τους να εμπεδώσουν το μάθημά τους.
Δουλειά των μέσων μαζικής ύπνωσης είναι να διαμορφώνουν συνειδήσεις γονιών αδύναμων έστω και να σκεφτούν κάτι πέρα από το μάθημά τους.
Δουλειά όλων των υπολοίπων είναι να κάνουν τη δουλειά τους και να ρίχνουν το ανάθεμα σε όσους δεν την κάνουν.
Ποιο είναι το μέγιστον μάθημα ;
Ο ΦΟΒΟΣ

Παρασκευή, 29 Νοεμβρίου 2019

Να δανειστούμε τις φωνές


Ελάτε ν’ ακουμπήσουμε την άκρη του μυαλού μας με χρυσάφι
Ελάτε να γευτούμε την ανάσα του γκρεμού
Ελάτε να σωρεύσουμε την πίκρα μας
Σε δυο λακκούβες άμμου στην άκρη του δρόμου
Να δανειστούμε τις φωνές
Να γίνουν φτυάρι ατσάλινο
Να θάψουμε τη φρίκη

Το πιάσατε, ανθρωπάκια;

" Κακά τα ψέματα, οι πλειστηριασμοί πρέπει να γίνουν, διαφορετικά οι τράπεζες θα πτωχεύσουν." ( δημοσιογράφος του Σκάι )
" Στα επεισόδια δεν ήταν οι ίδιοι οι άνθρωποι που τους παίρνουν τα σπίτια τους, αλλά οι γνωστοί αριστεροί κύκλοι." ( δημοσιογράφος της Αυγής )
..
Η οθόνη κάνει καλά τη δουλειά της.
Οι κοστουμαρισμένοι ευφυείς ηλίθιοι με το γυάλινο βλέμμα κάνουν καλά τη δουλειά τους.
Η δουλειά τους είναι να μας πείσουν πως δεν υπάρχει χώρος για όλους, πως είμαστε όλοι αναλώσιμοι .
Η δουλειά τους είναι να μας πείσουν πως το τραπεζικό σύστημα δεν είναι αυτό το απρόσωπο τέρας που όλοι υποπτευόμαστε, αλλά το ίδιο το οξυγόνο που μας κρατάει στη ζωή.
Ας κάνουμε λοιπόν την επανάληψη στο μάθημά μας.
" Χωρίς τις τράπεζες, ζωή δεν υπάρχει. Υπάρχει ζωή χωρίς οξυγόνο, χωρίς θάλασσες, χωρίς τροφή, χωρίς αγάπη, χωρίς φίλους, χωρίς χαμόγελο, χωρίς χρόνο, χωρίς ανάσα, ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΧΩΡΙΣ ΤΙΣ ΤΡΑΠΕΖΕΣ "
Γι ' αυτό βγάλτε τον σκασμό, σκύψτε τα κεφάλια, κάντε το σταυρό σας που προλάβατε να υπαχθείτε στο νόμο Κατσέλη και προπάντων ΜΗ ΜΙΛΑΤΕ.
Το εμπεδώσατε το μάθημά σας πιστά μου, υπάκουα ανθρωπάκια;
Για όσους δεν το εμπέδωσαν αρκετά, υπάρχουν και οι άλλες εικόνες. Της φυλακισμένης Ηριάννας για παράδειγμα.
Που δεν υπήρξε υπάκουη μαθήτρια. Το μάθημά της δεν το έμαθε.
Και βρίσκεται στη φυλακή .
Το πιάσατε ανθρωπάκια;

( 30/11/2017)

Σάββατο, 9 Νοεμβρίου 2019

αδέσποτο

Ολόρθα τα σκυλιά και αλυχτάνε
Το γήπεδο της γης ζώνουν σφυριά
Κρατούν την εμμονή στη χούφτα πάνε
Κι ολόγυρα στενάζουνε σκυφτά
Πως έρχεται η αρμύρα από τα δάση
Πως τους μιλά με ανθρώπινη λαλιά
Πως άχνη από τις θάλασσες βυθάνε
Τα ολόγκρεμνα στεφάνια του βορρά
Κι ένα μικρό κορίτσι ξενυχτάνε
Να ‘ρθει στα δυο του χείλη ο αμανές
Να’ ρθει στις κόρες των ματιών η αντάρα
Το βύθισμα της σκοτεινής ματιάς
Και το λευκό ν’ ανάψει τη φωτιά του
Μέσα στα στήθια του χαμού της εμορφιάς του.

Παρασκευή, 20 Σεπτεμβρίου 2019

η υπεράσπιση της αθώας ματιάς

" Αρνούμαι να υποθέσω , έστω και για ένα δευτερόλεπτο, ότι η αθωότητα ενδέχεται να καταντήσει να ζει καμπουριασμένη. " έγραφε στην Πτώση του ο Αλμπέρ Καμύ. Αυτό το όρθιο ανάστημα της ψυχής αναζητούν όσοι μένουν νέοι . Αυτό το γυμνό κοίταγμα που στοχεύει ίσια στο μεδούλι. Η υπεράσπιση της αθώας ματιάς. Να ένα όραμα για το οποίο αξίζει να ζήσει κανείς.