Συνολικές προβολές σελίδας

Δευτέρα, 19 Ιουνίου 2017

το υπόγειο αίμα


Το ποίημα βγαίνει μέσα από τον πόνο της ακινησίας. Τουλάχιστον για μένα. Στον Ηλίθιό του ο Ντοστογιέφσκι μιλάει για την αύρα που προειδοποιούσε τον πρίγκιπα Μίσκιν ότι ερχόταν η κρίση επιληψίας. Για μια αιφνίδια στιγμή όπου η ψυχή ξαστέρωνε μετά όμως από στiγμές πνιγμού. Είναι πολλά χρόνια που τον είχα διαβάσει και ελπίζω να το θυμάμαι σωστά. Να μην λέω απλώς αυτό που έχω εγώ στο νου μου.
Αυτό που θέλω να πω είναι πως το ποίημα βγαίνει μετά από πολλές τέτοιες βασανιστικές μέρες. Και το περίεργο είναι πως δεν έρχεται ακριβώς ως εκτόνωση. Κι αυτό γιατί δε γράφεται τις μέρες εκείνες. Ούτε σε βοηθάει να νιώσεις καλύτερα. Είναι σαν να βαδίζεις στα τυφλά πεισματάρης και να σκάβεις το συκώτι σου. Κι αυτό να δίνει μόνο αίμα. Να σε πνίγει . Κι εκεί που θαρρείς πως το σκοτάδι δεν έχει τέλος, εκεί που νιώθεις πως πλέεις σε μια φαινομενικά ατάραχη λίμνη - φαινομενικά γιατί κάτω απ' το σεντόνι της παλεύουν στοιχειά τρομαχτικά - έρχεται η πρώτη εικόνα. Σε γραπώνει και δε γίνεται να μην τη γράψεις. Την ώρα εκείνη εσύ δεν είσαι παρά ένας άλλος . Αυτός που γράφει το ποίημα. Κι αυτή η μεταμόρφωση έχει τόση λάμψη ελευθερίας που , αν σε επισκεφτεί μία φορά, σε αιχμαλωτίζει. Και δε γίνεται πια να μην την αποζητάς.
Η υπόλοιπη ζωή σου είναι εκεί. Και δίνεσαι και σ' αυτήν με πάθος. Μα στους κροτάφους σου βουίζει το υπόγειο αίμα συνεχώς. Σε καλεί προς τα κάτω. Να βυθιστείς. Να σχίσεις το σεντόνι. Να ' ρθει η έκλαμψη εκείνη που θα σου δώσει την πρώτη εικόνα. Και παράλληλα αυτή η βασανιστική αβεβαιότητα. Να μην ξέρεις αν αυτό που μόλις έγραψες είναι το τελευταίο σου ποίημα.

Παρασκευή, 16 Ιουνίου 2017

Ο Πεσσόα και η ποίηση με τα χίλια πρόσωπα της αλήθειας.

Αυτό που με κάνει να επανέρχομαι στα ποιήματα του Φερνάντο Πεσσόα είναι η αίσθηση ότι μιλά μέσα απ' αυτά. Καταφέρνει με όχημα τις λέξεις να πλάσει μια ολόκληρη κοσμοθεωρία. Τα ποιήματά του δεν είναι μόνο γλώσσα. Χρησιμοποιεί τις λέξεις για να φτάσει στην ψίχα των πραγμάτων.

«Μόνο η πρόζα διορθώνεται. Ο στίχος δε διορθώνεται ποτέ. Η πρόζα είναι τεχνητή. Ο στίχος είναι φυσικός. Δε μιλάμε με πρόζα. Μιλάμε με στίχο. Μιλάμε με στίχο χωρίς ομοιοκαταληξία και ρυθμό.»

Δεν είναι διόλου τυχαία η επανάληψη της λέξης «μιλάμε». Η ποίηση γι' αυτόν είναι ο τρόπος του να μιλήσει.

Ο Πεσσόα είναι ο ποιητής που δεν αρκέστηκε ποτέ στο να γράφει όμορφα. Μέσα από τα ποιήματά του πάσχισε να διαλαλήσει τα χίλια πρόσωπα της αλήθειας, το μάταιο της αναζήτησης του νοήματος, την άρση της βεβαιότητας.

Ο Πεσσόα είναι ο ποιητής που βλέπει “με βλέμμα καθαρό σαν ηλιοτρόπιο” ότι οι σκέψεις είναι αλυσίδες αθέατες. Με την ποίησή του παλεύει να σπάσει αυτές τις αλυσίδες και ν' αντικρίσει ξανά τον κόσμο γύρω του μέσα από τα μάτια ενός παιδιού που βλέπει απ' την αρχή τα πράγματα κάθε φορά.

“ Σκέφτομαι είναι δεν καταλαβαίνω.”
“ Αγαπώ είναι η αιώνια αθωότητα και η μοναδική αθωότητα είναι δεν σκέφτομαι”.
“ Να σκέφτεσαι είναι ενοχλητικό”.
“ Οι καημένοι εμείς που κουβαλάμε την ψυχή μας ντυμένη” παραδέχεται ο Αλμπέρτο Καέιρο.

Και είναι σαν να μας λέει ο Πεσσόα.
Γδύστε την ψυχή σας από όλα τα πρέποντα που την μπολιάσανε οι αλυσίδες της σκέψης, της ιδεολογίας και της επιστήμης. Εγώ είμαι εδώ για να σας υποδείξω το μόνο αληθινό νόημα των πραγμάτων.
“ Το μόνο μυστικό νόημα των πραγμάτων είναι ότι δεν έχουν κανένα νόημα”.

Μα δε δογματίζει, δε ρητορεύει, δεν επαίρεται. Έχει και ο ίδιος την αγωνία να φτάσει στην αταραξία της επίγνωσης.
Το ξέρει πως η ελευθερία δίχως γκρέμισμα είναι ανάπηρη.
Και τον πονά που γκρεμίζει τις αυταπάτες του.
Κι ίσως και να μας πονά αυτή η αδήριτη ειλικρίνεια των στίχων του.
Μα δεν υπάρχει άλλος δρόμος, αν ο ποιητής το έχει αποφασίσει μέσα του βαθιά πως τον ενδιαφέρει να είναι έντιμος και ειλικρινής απέναντι στο έργο του. Αν η ελευθερία είναι κάτι περισσότερο από ένα κούφιο σύνθημα.
“ Κι ένιωσε πως πάλι ο αέρας του άνοιγε , αλλά με πόνο, μια ελευθερία στα στήθη..”
...
*( Οι στίχοι του Φερνάντο Πεσσόα είναι από το βιβλίο Τα ποιήματα του Αλμπέρτο Καέιρο σε μετάφραση της Μαρίας Παπαδήμα ).

πρώτη  δημοσίευση στο Artinewshttp://www.artinews.gr/%CE%BF-%CF%80%CE%B5%CF%83%CF%83%CF%8C%CE%B1-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B7-%CF%80%CE%BF%CE%AF%CE%B7%CF%83%CE%B7-%CE%BC%CE%B5-%CF%84%CE%B1-%CF%87%CE%AF%CE%BB%CE%B9%CE%B1-%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%83%CF%89%CF%80%CE%B1-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B1%CE%BB%CE%AE%CE%B8%CE%B5%CE%B9%CE%B1%CF%82

Τετάρτη, 7 Ιουνίου 2017

η δική μου έκθεση

Μου ζητάτε να μιλήσω για την ευθύνη του επιστήμονα.

Λοιπόν.

Ο επιστήμονας έχει χρέος, ήδη από τα γενοφάσκια του, να συνειδητοποιήσει αυτήν την πολύ απλή αλήθεια. Ότι η επιστήμη και η τεχνολογία δεν υφίστανται χωρίς χρήμα. Και το χρήμα δεν παράγεται δίχως αγυρτεία. Έχει ευθύνη λοιπόν ο μελλοντικός επιστήμων, από τα πρώτα του χρόνια στο σχολείο, να μάθει να ομιλεί σωστά τη γλώσσα της αγυρτείας.

Εξηγούμαι. Γλώσσα της αγυρτείας σημαίνει να κλείνεις τα μάτια της ψυχής σου από νωρίς στις σειρήνες που γύρω σου βοούν. Ή καλύτερα ακόμη να παραδεχτείς ευθύς εξαρχής ότι ψυχή δεν υπάρχει. Έτσι, όταν χρειαστεί να την πουλήσεις στο διάβολο ( διάβολος = χρήμα ), δε θα διστάσεις καθόλου. Πώς να πουλήσεις κάτι που δεν υπάρχει;

Τα πράγματα θα είναι πολύ απλά στην επιστημονική σου πορεία, αν ήδη από τα πρώτα χρόνια σου στην επαφή με τη γνώση, καταφέρεις να σκοτώσεις τη φωνούλα μέσα σου που σε ωθεί να θέτεις ερωτήματα υπαρξιακά. Αν μόνος σου σκοπός είναι η κατάκτηση αυτής της απειροελάχιστης γωνίτσας της γνώσης που σου αναλογεί.

Γιατί, όσο κι αν σας φαίνεται παράξενο αγαπητοί μου, ο επιστήμονας στις μέρες μας είναι αυτός που θα καταφέρει να φορέσει στα μάτια του τα πιο παράξενα γυαλιά. Αυτά που θα τον κάνουν να δει όχι το σύμπαν του ανθρώπου ως ολότητα αλλά ως ένα χάος από μυριάδες θραύσματα δεμένα μεταξύ τους σε μια θαυμαστή αρμονία. Την αρμονία του παράλογου. Πώς να μην τρελαθείς, όταν το δεις αυτό; Γι' αυτό η σύγχρονη γνώση σε εφοδιάζει με τα πιο σύγχρονα γυαλιά για το πνεύμα σου . Αν θέλεις να πετύχεις στην επιστημονική σου πορεία, οφείλεις να τα φορέσεις από νωρίς.

Διαφορετικά, σε βλέπω να βολοδέρνεις από σχολείο σε σχολείο και να χτυπιέσαι για το δάσος που χάσαμε στη θέα του δέντρου και να μη σ' ακούει άνθρωπος. Να σε λένε γραφικό και τρελό ή στην καλύτερη περίπτωση αποτυχημένο.

Γι' αυτό σου λέω, αγαπητέ μου βαθμολογητή.

Μη ζητάς από μένα να σου δώσω προτάσεις για κάτι που είναι πέρα από τις δυνάμεις μου.
Έτσι κι αλλιώς, στην επιστήμη θα αποτύχω.
Το έχω πάρει πλέον απόφαση.

Λέω να γίνω ποιητής.

Πρώτη δημοσίευση στο Artinews
http://www.artinews.gr/%CE%B7-%CE%B4%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%BC%CE%BF%CF%85-%CE%AD%CE%BA%CE%B8%CE%B5%CF%83%CE%B7.html