Συνολικές προβολές σελίδας

Δευτέρα, 26 Δεκεμβρίου 2016

Χριστουγεννιάτικη ευχή

" Κυρία , θα ήθελα να μου δώσετε στίχους σας να συνθέσω μουσική. "

Ο Χ. μαθητής μου της τρίτης Γυμνασίου, ένα αφάνταστα προικισμένο παιδί, με ταλέντο στη μουσική και αυτό το διαφορετικό βλέμμα στα πράγματα που κάνει όλους τους παράταιρους του κόσμου τούτου να υποφέρουν.
Μπήκαμε στο μπλογκ μου και του εκτύπωσα κάποια ποιήματα. Έρχεται το τρίτο διάλειμμα με μάτια να λάμπουν . Ο ενθουσιασμός της δημιουργίας.

"Ελάτε να σας παίξω κυρία τη μουσική που έγραψα. "
Μπαίνουμε στην αίθουσα του πιάνου , δυο συμμαθήτριές του κάθονται δίπλα του .

" Κυρία, θα μου κάνετε τη χάρη να διαβάζετε το ποίημα όσο παίζω;"

Μπορούσα να του το αρνηθώ;

Το ποίημα άρχιζε κάπως έτσι..

" Ανάσαινα μες στο κατάμεστο αμφιθέατρο
με τα μάτια ανάστροφα στις κόχες"

κι εγώ διάβαζα και ο Χ. με τα μάτια κλειστά έπαιζε και τα κορίτσια δίπλα αμίλητα.
..
( Η ευχή μου για τις μέρες που έρχονται είναι να καταφέρουμε όλοι - έστω για λίγο - να ανοίξουμε την ψυχή μας στα παιδικά μάτια. Είναι τα μόνα που έχουν κάποιο νόημα σε τούτο το χάος.)

Παρασκευή, 9 Σεπτεμβρίου 2016

το βάρος των πέπλων

Η ειλικρίνεια είναι το μέγιστο στοίχημα στην ποίηση. Και το τίμημα δεν μπορεί παρά να είναι το ίδιο το αίμα του ποιητή. Σκέφτομαι τη Σύλβια Πλαθ και τη Βιρτζίνια Γουλφ, τον δικό μας Κώστα Καρυωτάκη. Στα γραπτά τους δε χωρούσε η ψευτιά, γιατί δε γράφαν για να τιτλοφορούνται ποιητές.Γράφαν γιατί οι λέξεις ήταν η μοίρα τους. Η Βιρτζίνια Γουλφ σε κάθε βιβλίο της κινδύνευε να βυθιστεί πιο βαθιά σ'αυτό που οι άλλοι λέγαν τρέλα κι εγώ ονομάζω φαράγγι της αλήθειας. Έσκαβε μέσα στο σκοτάδι κι άρδευε φως .Οι εικόνες της είναι ατόφια ποίηση.Είδε πίσω από το παραπέτασμα κι αυτό που είδε την τρόμαξε μα δεν πισωγύρισε, γιατί αναζητούσε την κάθαρση, με όποιο τίμημα. Αυτό ζητάει ο ποιητής. Να δει τι κρύβεται πίσω απ' το πέπλο. Ούτε βραβεία ούτε χειροκροτήματα, μονάχα να δει. "Να'ξερες πόσο βαραίναν τις μέρες μου τα πέπλα " μονολογεί η Σύλβια Πλαθ στο πιο σπαρακτικό ποίημα , το δώρο γενεθλίων. Τα πέπλα που είχε την κατάρα-ευλογία να νιώσει από παιδί. Τα πέπλα που λίγοι μπορούν να νιώσουν.

Τετάρτη, 3 Αυγούστου 2016

το τελευταίο ποίημα



Να κοιτάς πίσω σε όσα ποιήματα έγραψες και να μην τα θεωρείς αντάξια αυτού που θέλεις να πεις. Και να θέλεις μέχρι θανάτου να γράψεις. Μα να μην παίρνεις χαρτί και μολύβι. Λες και φοβάσαι πως και πάλι θα μιλήσεις για την κλειστή πόρτα. Λένε πως για να γράψεις ένα ποίημα που να είναι ποίημα καλό είναι να μάθεις να σκίζεις. Εγώ δε μιλώ γι' αυτό, μα για τη μαθητεία στην ηθελημένη σιωπή. Το στήθος να βράζει, το αίμα να συγκεντρώνεται στ' αυλάκια του νου σου εκεί στους κροτάφους και να το ξέρεις πως αν έπαιρνες χαρτί και μολύβι κάπως θα αλάφρωνες. Μα να μην το κάνεις. Γιατί θέλεις αυτήν τη συσσωρευμένη ένταση να τη μαζέψεις μέσα στις δυο πλευρές του κεφαλιού σου για μέρες. Κι όταν ο πόνος γίνει αβάσταχτος, ίσως τότε να σε βρει ο πρώτος στίχος. Ίσως. Γιατί δεν ξέρεις ποτέ αν το ποίημα που μόλις έγραψες θα είναι το τελευταίο.

Τετάρτη, 20 Ιουλίου 2016

σημείο μηδέν

"Φοβάμαι ότι ο Τσίπρας έπαιξε το ρόλο του δούρειου ίππου, όχι μόνο για την άλωση της Αριστεράς αλλά και της υπόστασης της πολιτικής όπως την ξέραμε. Με τρομάζει αυτή η ολοκληρωτική αποκαθήλωση. Ποιος ξέρει τι τέρατα θα γεννήσει."
Αυτά έγραφα έναν χρόνο πριν. Τα τέρατα είναι εδώ δίπλα μας. Τα βλέπουμε στην οθόνη να μας φτύνουν. Αδύναμα ανθρωπάκια στο τιμόνι της Ευρώπης με μόνο οδηγό το χρήμα, αδίστακτοι ηγέτες στην Ανατολή που δεν έχουν κανέναν ενδοιασμό να τσαλαπατήσουν κάθε έννοια δημοκρατίας στο όνομα της θέλησης του λαού τους.
" Ο λαός μου δε συμφωνεί να τους ταΐζω στη φυλακή. "
Τα λόγια του Ερντογάν. Και σκέφτομαι αυτόν το λαό, που έτρεξε στους δρόμους τυφλός να υπερασπιστεί ένα ανάπηρο καθεστώς κι έναν ηγέτη που τρέμει και μόνο στην ιδέα της δημοκρατίας.
Κι εμείς στη μέση. Οι Έλληνες. Μοιρασμένοι ανάμεσα σε μια Δύση νεκροζώντανη και μια Ανατολή που στάζει αίμα.

Δευτέρα, 13 Ιουνίου 2016

σχολικός εκφοβισμός

Το θέμα του σχολικού εκφοβισμού είναι πολύ σύνθετο, για να αντιμετωπίζεται μέσα από αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή τα τηλεπαράθυρα της μεσημεριανής ζώνης.
Είναι ό,τι πιο σύνθετο έχει απασχολήσει την ελληνική κοινωνία.
Φοβάμαι πως τώρα αρχίζουν να φαίνονται οι επιπτώσεις της ύπνωσης που υπόγεια δρούσε μέσα από τις κάθε λογής οθόνες. Μέσα από τη λογική : " Δε χρειάζεται να ματώσεις για να αποκτήσεις άποψη. Στη σερβίρουν έτοιμη οι διαμορφωτές της κοινής γνώμης." Αρχικά αυτοί ήταν τα τηλεοπτικά πρόσωπα που με ύφος δέκα καρδιναλίων διεκδικούσαν το αλάθητο του Πάπα .
Θυμάμαι πριν από μια δεκαετία , όσες φορές επιχειρούσα να μιλήσω για την σαπίλα των καναλιών στην τάξη , αντιμετώπιζα βλέμματα που με κοιτούσαν σαν καμιά παράξενη που κάνει την τρίχα τριχιά. " Μα αυτοί τη δουλειά τους κάνουν κυρία ." .. η μόνιμη επωδός κάθε φορά που τους έλεγα πόσο επικίνδυνες θεωρούσα τις εκπομπές τύπου Τατιάνας ή Ευαγγελάτου. Πώς να δώσεις να καταλάβουν πως υπάρχουν δουλειές και δουλειές. Κι όταν η αποθέωση της σάχλας και της βλακείας μεσουρανούσε- μιλώ για την προηγούμενη δεκαετία - στην ελληνική κοινωνία υπόγεια η σαπίλα διάβρωνε τα πάντα.
Τώρα για ποιες αξίες να μιλήσεις στα παιδιά, δίχως τον κίνδυνο να φανείς ένας ακόμη υποκριτής που ηθικολογεί ;
Τις αξίες στην αρχαία Αθήνα δεν τις δίδασκε ο δάσκαλος. Τις δίδασκε η ίδια η πόλη. Μα οι αρχαίοι Αθηναίοι ήταν πολίτες.
Εμείς είμαστε υπήκοοι. Για να γίνεις πολίτης , πρέπει πρώτα να ξυπνήσει ο νους σου. Κι όχι μόνο αυτό. Πρέπει να περάσεις τα πρώτα χρόνια της ζωής σου μια μαθητεία. Μια μαθητεία μέσα στις λέξεις και τα οράματα των άλλων, χωρίς εσύ να μιλάς. Να σκύψεις στα βιβλία με ευλάβεια. Με την ευλάβεια που έχει ο πρωτόπειρος μπροστά στο θαύμα της γνώσης. Με την ιερή περιέργεια.
Νιώθω πως ξέφυγα από αυτό που θέλω να πω, για μια ακόμη φορά.
Φοβάμαι όμως πως μεγαλώνουμε μια γενιά ανθρώπων που συνηθισμένοι στα άκρα, εξοικειωμένοι με το πρόσωπο του τέρατος , δε θα καταφέρουν να δουν το προφανές. Και το προφανές δεν μπορεί να είναι άλλο από την ανάγκη για ανθρωπιά.



Κυριακή, 12 Ιουνίου 2016

για τη διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών

“ Ὁ γὰρ θάνατος τῆς μὲν ἀπολαύσεως ἀπάγει, πρὸς δὲ τάς εὐθύνας ἄγει. Ἵν’ οὖν μὴ τοῦτο γένηται, πολλῇ χρησώμεθα τῇ ἐλεημοσύνῃ. Αὔτη γάρ ἐστιν ἡ βασίλισσα τῶν ἀρετῶν.”

Ιωάννης Χρυσόστομος

Το απόσπασμα αυτό από το έργο του Ιωάννη Χρυσόστομου “ Εις το ρητόν του Προφήτου Δαυίδ” βρίσκεται στο βιβλίο των αρχαίων ελληνικών της β' Γυμνασίου . Είναι το κείμενο της πέμπτης ενότητας με τίτλο “Η ελεημοσύνη βασίλισσα των αρετών”.

Οι συγγραφείς του βιβλίου έχουν αφαιρέσει μια φράση μετά από το “ πρὸς δὲ τάς εὐθύνας ἄγει”. Η φράση είναι “ και τάς αθανάτους κολάσεις.”

Όσες φορές δίδαξα αρχαία ελληνικά β' Γυμνασίου, η αγωνία μου ήταν να καταλάβουν οι μαθητές μου πόσο η διδασκαλία του Χρυσοστόμου στέκει στον αντίποδα της σκέψης των αρχαίων Ελλήνων.

Τι λέει ο Χρυσόστομος εδώ;
Πως η ζωή συνδέεται με την απόλαυση, ενώ ο θάνατος με τη στέρηση των απολαύσεων , την ευθύνη και κυρίως την αιώνια τιμωρία . Και το γιατρικό που προτείνει είναι η ελεημοσύνη. Γι' αυτό την αποκαλεί “ βασίλισσα των αρετών”. Αυτή, λέει, “ εξαιρήσεται της κολάσεως καί της τιμωρίας”. Θα μας λυτρώσει από την τιμωρία.

Επομένως το νόημα είναι: “ Αν θέλεις να αποφύγεις τη μετά θάνατον τιμωρία , η ελεημοσύνη είναι το γιατρικό. Αυτήν θα επιδείξεις στον Θεό κι αυτός θα σε συγχωρήσει για τα αμαρτήματά σου την ημέρα της κρίσεως.

Και το κείμενο αυτό βρίσκεται μέσα στο βιβλίο των αρχαίων ελληνικών.

Τι λένε τώρα οι αρχαίοι Έλληνες;

Η ζωή είναι ένας αδιάκοπος αγώνας του ανθρώπου να σταθεί στο ύψος της ευθύνης του. Για τους αρχαίους Έλληνες δεν υπάρχει ευθύνη μετά θάνατον. Όλα παίζονται στη γη.

Παραθέτω απόσπασμα από ένα κείμενο που είχα γράψει με τίτλο : Τι παρηγοριά μπορούν να σου δώσουν αυτοί οι Θεοί;”

“ Αν σκεφτούμε ότι ο Ησίοδος με την Θεογονία του και ο Όμηρος με την Ιλιάδα και την Οδύσσεια υπήρξαν οι θεμελιωτές της αρχαίας ελληνικής θεολογίας , νομίζω, είναι εκπληκτική η διαπίστωση που αβίαστα βγαίνει:
Αυτοί οι άνθρωποι , οι αρχαίοι Έλληνες δεν καταδέχονταν να αναζητήσουν παρηγοριά στη θρησκεία. Στέκαν αγέρωχοι απέναντι στη μοίρα τους και την πολεμούσαν μέχρι το τέλος κι ας ξέραν πως αυτή είναι αναπόδραστη.
Αυτός ο λαός είχε την τόλμη να αντικρίζει κατάματα , χωρίς αυταπάτες , τη θνητή του φύση και την αδήριτη σοφία να αναγνωρίζει τα πεπερασμένα του όρια.

Η Ιλιάδα είναι γεμάτη σκηνές θανάτου κι εκεί βλέπουμε την ψυχή να εγκαταλείπει κλαίγοντας το σώμα της και να κατεβαίνει στον Άδη.

Κανένας Παράδεισος δεν την περιμένει.. μονάχα η Λήθη. Καμιά υπόσχεση για δικαίωση μετά θάνατον.
Στην Π ραψωδία περιγράφεται μια μνημειώδης μάχη πάνω στο νεκρό σώμα του Κεβριόνη. Δυο παρομοιώσεις επιστρατεύονται απ’ τον ποιητή για να κάνει πιο ζωντανή τη σκηνή μπροστά στα μάτια μας. Δύο στρατοί μάχονται με λύσσα για τα όπλα του Κεβριόνη. Δείτε όμως πώς κλείνει η σκηνή :
« Και αυτός στο μέσο απέραντος στον στρόβιλον της σκόνης
κοιτάμενος τους ιππικούς αγώνες λησμονούσε.»

« Ενδιαφέρεται καθόλου ο Κεβριόνης για την έκβαση της μάχης που γίνεται πάνω στο νεκρό σώμα του;»
Ρώτησα τα παιδιά και αρχικά με κοίταξαν με απορία. Τι σόι ερώτηση είναι πάλι αυτή; Θα σκέφτηκαν . Η απάντησή τους όμως είναι σύμφωνη με τα ιδανικά της θρησκείας με την οποία γαλουχήθηκαν .
« Και βέβαια.. Ο Κεβριόνης δε θέλει να χάσει τα όπλα του. Θέλει να τον θάψουν μ’ αυτά.» Έτσι μου απάντησαν , αγνοώντας το κείμενο.

Το κείμενο όμως μας επαναφέρει στην τάξη. Τέλος οι ψεύτικες ελπίδες. Ο Κεβριόνης λησμονούσε. Και λησμονούσε επειδή είναι νεκρός και τίποτε απ’ ό,τι γίνεται στη γη δεν τον αφορά πλέον.
Όλα παίζονται πάνω στη γη. Μια θρησκεία που δεν άφηνε κανένα περιθώριο για ελπίδα. Και παράλληλα άνθρωποι που, ενώ το ξέρουν πως σ’ αυτούς τους θεούς δεν μπορούν να βασίζονται , ξέρουν και κάτι άλλο που ο σύγχρονος άνθρωπος συχνά ξεχνάει:

Πως όποιος ξεχνάει τη θνητή του φύση και υπερβαίνει τα ανθρώπινα όρια τιμωρείται.

Το τρίπτυχο Άτη- Ύβρις- Νέμεσις είναι κυρίαρχο στην Ιλιάδα απ’ την Π ραψωδία και μέχρι το τέλος της.

« Ποια τύφλωσις !!» αναφωνεί ο ποιητής για την ορμή του πολέμου που τυφλώνει τον Πάτροκλο και τον κάνει να καταδιώκει τους Τρώες αλύπητα, ξεχνώντας τη συμβουλή του Αχιλλέα.
Η ίδια τύφλωση ελαύνει τον Έκτορα , οδηγώντας τον στο τραγικό τέλος του απ’ τα χέρια του Αχιλλέα.

Όντα τραγικά λοιπόν οι ήρωες της Ιλιάδας.

Κι αυτή είναι η σοφία των αρχαίων Ελλήνων μπροστά στην οποία ο σύγχρονος άνθρωπος εθελοτυφλεί. Η επίγνωση πως ο άνθρωπος είναι τραγικό ον και η τραγικότητά του έγκειται στην πλάνη του. Πλανημένος γεννήθηκε ,πλανημένος πεθαίνει.


Ραψωδία Δ  Ιλιάδας
Αγαμέμνονας : « Ο πατέρας Δίας δε θα βοηθήσει τους ψεύτες. Όσοι πρωτοπάτησαν τους όρκους, αυτών τα τρυφερά κορμιά θα τα φαν οι γύπες.»
Τι αγνοεί ο Αγαμέμνονας; Ότι ο ίδιος ο Δίας έστειλε την Αθηνά στη γη με την προτροπή:
« Δοκίμασε πρώτοι οι Τρώες να  κάνουν αρχή να πατήσουν τους όρκους , χτυπώντας τους πολυδοξασμένους Αχαιούς».
Τους όρκους που οι πλανημένοι θνητοί στη γη επικύρωναν με θυσίες λίγο πριν στο όνομα του ίδιου του Δία.
......

Τα συμπεράσματα δικά σας..








Παρασκευή, 10 Ιουνίου 2016

...

Δεν υπάρχει ούτε πρόκειται να υπάρξει εκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Πώς να υπάρξει , όταν η πρόθεση είναι εξαρχής τόσο ποταπή ; Όταν η απάντηση έχει πάψει από καιρό να είναι ο άνθρωπος ..
Και φτάνεις στο σημείο να θέλεις να μιλήσεις και να μη βρίσκεις πια λέξεις που να μην τις έχουν λερώσει..
Και πασχίζεις να κρατήσεις το χαμόγελο μάσα σου για εκείνα τα μάτια, τα μάτια του γιου σου, τα μάτια του μαθητή σου που στέκει αντίκρυ σου και σου τείνει το χέρι..
" Κυρία, θα μου λείψουν τα αρχαία μας.. "
...
( Πόσο πιο όμορφα θα ήταν τα σχολεία μας , αν αγαπούσαμε .. )


Σάββατο, 4 Ιουνίου 2016

...

Το μεγαλύτερο πρόβλημα της παιδείας στην Ελλάδα είναι η εμμονή στην αποσπασματική γνώση . Ολόκληρη η φιλοσοφία του εκπαιδευτικού μας συστήματος εκεί στοχεύει : να σκοτώσει την ιερή περιέργεια που οι αρχαίοι Έλληνες ήξεραν καλά πως ξεκινάει όταν καταλάβεις το εξής απλό : δεν υπάρχει καμία βεβαιότητα για τα ανθρώπινα. Αυτήν την αβεβαιότητα πήραν οι αρχαίοι Έλληνες και την έκαναν ποίηση και φιλοσοφία και θέατρο. Αυτή η αβεβαιότητα , η απορία , η επίγνωση του μάταιου , πώς ακριβώς διδάσκεται στα σχολεία μας;

Τετάρτη, 1 Ιουνίου 2016

παράπλευρες απώλειες

 Ένα μικρό αγόρι αρπάζει το κεφάλι του συμμαθητή του και το χτυπάει στην έδρα. Η έδρα λεκιάζεται από αίμα. Τα παιδιά τρομάζουν και ειδοποιούν τον διευθυντή. Ο διευθυντής ακούει τα δυο παιδιά, τον θύτη ,το θύμα μα και τους μάρτυρες. Και αποφασίζει πως το πιο ανώδυνο θα ήταν να λήξει εκεί το συμβάν. « Δώστε τα χέρια παιδιά. Οι φίλοι δε μαλώνουν». Προτρέπει τους μαθητές του.
Ένα μικρό αγόρι δέχεται τις ύβρεις των συμμαθητών του, τις κοροϊδίες τους ,τη βία στις κινήσεις , στα βλέμματα, στα λόγια. Στοχοποιείται σε τέτοιο σημείο ,ώστε καταλήγει απόλυτα μόνο. Από την πρώτη έως την Πέμπτη τάξη ζει μια κόλαση. Στην Πέμπτη τάξη οι συμμαθητές του ανοίγουν γι’ αυτόν σελίδα στο φέισμπουκ. Όχι για να τον προσκαλέσουν ως φίλο, μα για να τον κοροϊδέψουν, να τον εξοντώσουν ψυχολογικά. Και είναι εννιάχρονα παιδιά.
Είναι δύο μόνο από τις ιστορίες που μου εκμυστηρεύτηκαν σήμερα μαθητές μου. Ιστορίες στις οποίες δεν ήταν οι ίδιοι πρωταγωνιστές μα παριστάμενοι, που βίωσαν την αδικία και αντέδρασαν.
Δεν είδαν όμως καμιά υποστήριξη από το σύστημα του σχολείου.
Και εδώ νομίζω πως είναι το πρόβλημα.
Έχουμε σχολεία – φυλακές στα οποία επικρατεί ένας άγραφος νόμος. Ο ισχυρός μονάχα επιβιώνει.
Και όσοι σοκάρονται με τον όρο «σχολεία- φυλακές» ,ας κάνουν πρώτα μια βόλτα στα σχολεία μας . Προαύλια μικρά, διάδρομοι αποπνιχτικά στενοί, αίθουσες διδασκαλίας σκοτεινές και μίζερες , τοίχοι γεμάτοι συνθήματα . Όσοι σοκάρονται, ας επιχειρήσουν να διαβάσουν τα συνθήματα που γράφουν οι μαθητές στα θρανία και στους τοίχους . Κραυγές για βοήθεια είναι.
Οι μαθητές μας μοιάζουν χελιδόνια με τα φτερά ψαλιδισμένα που τα στοιβάξαν όπως όπως σε σχολεία κρύα και βλοσυρά, κι ορίσανε να τα γιατροπορέψουν οι δάσκαλοι και οι καθηγητές.
Άνθρωποι, που τους ρίχνουν στα σχολεία αβοήθητους, δίχως καμία καθοδήγηση, με προβλήματα χίλια να αντιμετωπίσουν , με κυριότερο την απαξίωση και την ηθική τους εξόντωση από ένα κράτος που τους αρνείται τα στοιχειώδη.
Τα παιδιά μας έρχονται στα σχολεία ήδη συναισθηματικά ανάπηρα. Το δείχνει αυτό η έντονη ανησυχία στα πρόσωπά τους, η ανικανότητά τους να αρθρώσουν λόγο είτε προφορικά είτε γραπτά, η μάσκα της παραίτησης που όλο και πιο συχνά φορούν.
Πώς θα τα βοηθήσουν όμως άνθρωποι που η κοινωνία χρόνια τώρα έμαθε να τους βλέπει ως παρίες , βολεμένους και μίζερους;
Προσέξτε. Λέω , έμαθε να τους βλέπει, γιατί κάποιοι την εκπαίδευσαν έτσι. Και μιλάω για την τηλεόραση με τους τηλεδικαστές τύπου Ευαγγελάτου που χρόνια πριν» είχε δικάσει» στα τηλεπαράθυρα έναν φιλόλογο γιατί είχε προτείνει στους μαθητές του να διαβάσουν το βιβλίο της Λιλής Ζωγράφου « Η αγάπη άργησε μια μέρα».
Πώς θα τα βοηθήσουν άνθρωποι που ξεκινούν με όνειρα χίλια και παλεύουν χρόνο με το χρόνο να διαφυλάξουν μέσα τους αλώβητη τη φλόγα που τους έκανε κάποτε δασκάλους. Και δέχονται σχόλια ειρωνικά και υποτιμητικά για τις πολλές διακοπές τους ή για το προνόμιο που έχουν να κάθονται όλο το καλοκαίρι. Και σφίγγουν τα χείλη να μην απαντήσουν, γιατί έτσι κι αλλιώς το μόνο που τους δίνει κουράγιο είναι τα βλέμματα κάποιων μαθητών ,όταν δείχνουν ότι κατάλαβαν .
Και μιλώ για όσους πραγματικά επέλεξαν αυτό το επάγγελμα.
Γιατί υπάρχουν και οι άλλοι. Αυτοί που βρέθηκαν στα σχολεία γιατί δε βρήκαν τίποτα καλύτερο να κάνουν. Αυτοί όμως, πιστέψτε με , δε θα μπουν ποτέ στον κόπο να κοιτάξουν στα μάτια τον μαθητή τους. Θα είναι οι πρώτοι που τη δική τους ανεπάρκεια θα την προβάλλουν στο άμοιρο παιδί που έχουν απέναντι χαρακτηρίζοντάς το «τεμπέλη» ή » αδιάφορο». Θα είναι οι πρώτοι που θα κλείσουν τα μάτια στη σαπίλα που τους περιβάλλει . Και συχνά θα προσπαθήσουν να καλύψουν την παιδαγωγική τους ανεπάρκεια με μια άτεγκτη εμμονή στην εκπλήρωση του καθήκοντος. Θα βγάζουν την ύλη πάντα στην ώρα τους, θα έχουν μπλοκάκια όπου θα σημειώνουν την επίδοση των μαθητών , θα δίνουν σημειώσεις επιμελώς φροντισμένες. Μα τα μάτια του Γιάννη δε θα τα δουν ποτέ. Ούτε τη δίψα της Ελεάννας για αποδοχή.
Αυτό που προσπαθώ να πω είναι πως το πρόβλημα του σχολικού εκφοβισμού είναι ό,τι πιο σύνθετο έχει να αντιμετωπίσει η ελληνική κοινωνία. Και είναι δυστυχώς το σύμπτωμα μιας ασθένειας που κατατρώει τα σωθικά μας τα τελευταία τριάντα χρόνια. Η ασθένεια έχει όνομα. Λέγεται θεοποίηση του σκοπού, οποιουδήποτε σκοπού, είτε αυτός είναι να πάρει καλούς βαθμούς στις εξετάσεις το παιδί μας ,είτε να βρει δουλειά και χρήματα με όποιο τίμημα είτε να λέμε στο γάμο του καμαρώνοντας » Τον βλέπετε; Είναι ο γιος μου και σπούδασε ιατρική .»
Τώρα , ποιον ενδιαφέρει αν το πρόσωπο αυτού του γιου είναι πιο γκρίζο από τη στάχτη ,αν αγωνίστηκε χρόνια ολόκληρα για να ικανοποιήσει τις ανεκπλήρωτες φιλοδοξίες άλλων, αν πέρασε μια κόλαση στο σχολείο. Εσύ , παιδί μου, μην παρεκκλίνεις απ” το στόχο. Τα υπόλοιπα είναι παράπλευρες απώλειες.




πρώτη δημοσίευση στο Fractal

διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών

Για μια ακόμη φορά τίθεται ένα πραγματικά σοβαρό θέμα , αυτό της διδασκαλίας των αρχαίων ελληνικών στο Γυμνάσιο και οι αντιδράσεις είναι από σπασμωδικές έως υστερικές. Κείμενα διαμαρτυρίας από την Πανελλήνια Ένωση Φιλολόγων, ψηφίσματα και άλλα ψηφίσματα ..
Για μια ακόμη φορά επιβεβαιώνεται η αρχική μου υποψία πως έχουμε χάσει το μέτρο. Δεν ξέρουμε να συνομιλούμε, μονάχα να ουρλιάζουμε.
Τα αγαπώ τα αρχαία ελληνικά . Αυτή η αγάπη με έκανε φιλόλογο. Αγαπώ την ουσία τους όμως. Και η ουσία τους είναι η δομή αυτής της γλώσσας σίγουρα, μα και το τι λένε αυτά τα κείμενα. Το πνεύμα των αρχαίων Ελλήνων.
Έχετε ξεφυλλίσει τα βιβλία των αρχαίων ελληνικών του Γυμνασίου; Έχετε μπει στον κόπο να διδάξετε αυτά τα κείμενα ; Έχετε πασχίσει να ξυπνήσετε το ενδιαφέρον των μαθητών σας γι' αυτά;
Τα βιβλία του Γυμνασίου είναι επιεικώς άθλια. Η ύλη της γραμματικής και του συντακτικού δυσβάσταχτη για το μυαλό και την καρδιά παιδιών δώδεκα και δεκατριών χρόνων, η αποσπασματικότητα των κειμένων το μόνο που επιτυγχάνει είναι να επιτείνει τη σύγχυση σε μαθητές και καθηγητές, και η ουσία πουθενά .
Τα παιδιά μας τελειώνουν το Γυμνάσιο και έχουν διδαχτεί την Οδύσσεια και την Ιλιάδα του Ομήρου και την Ελένη του Ευριπίδη.
Παράλληλα βέβαια έχουν πασχίσει - μάταια- να μάθουν αρχαία ελληνικά. Και το μόνο που έχουν καταφέρει - μετά από τρία χρόνια- είναι να τα μισήσουν. Να έρχονται στο Λύκειο με το παράπονο : " Ωχ !! Πέντε ώρες αρχαία; Πώς θα την παλέψουμε; "
Και αν έχουν την τύχη να σταθεί δίπλα τους ένας φιλόλογος που πραγματικά γνωρίζει την ψυχή των κειμένων αυτών , τότε πράγματι, μπορεί μαγικά όλα να αλλάξουν.
Ερχόμαστε στην ουσία λοιπόν.
Πόσοι από αυτούς τους φιλολόγους που διαμαρτύρονται για την κατάργηση του μαθήματος των αρχαίων ελληνικών μπορούν να σταθούν απέναντι στον μαθητή, να τον κοιτάξουν στα μάτια και να του πουν: " Αυτά τα κείμενα που τώρα σου φαίνονται δύσκολα και δίχως ουσία , εγώ είμαι εδώ για να σε βοηθήσω να τα δεις αλλιώς. Θα σε πάρω από το χέρι και θα σου λύσω τις απορίες. Είναι εύκολο . Θα δεις. Μονάχα ένα βήμα τη φορά. "
Ας είμαστε ειλικρινείς.
Κάτι πρέπει να αλλάξει.
Και πρώτα απ΄ όλα να αυξηθούν οι ώρες διδασκαλίας μεταφρασμένων αρχαίων ελληνικών κειμένων. Η απολογία του Σωκράτη, οι ιστορίες του Ηροδότου, αποσπάσματα από τον Θουκυδίδη , ο Σοφοκλής και ο Αισχύλος . Είναι τόσο μεγάλος ο πλούτος της αρχαίας ελληνικής γραμματείας .
Και κάτι ακόμη που κανείς δεν τολμά να θίξει. Αρχαία ελληνικά θα έπρεπε να διδάσκουν μόνο όσοι έχουν τελειώσει το κλασικό τμήμα. Όσοι δηλαδή τα έχουν σπουδάσει. Ξέρουμε καλά τι γίνεται με τις αναθέσεις των μαθημάτων. Κανείς δε φωνάζει γι' αυτό.
Συντεχνιακή λογική από τη μια , λογική μπακάλικου από την άλλη.
Και υποκρισία .. απίστευτη υποκρισία..

Δευτέρα, 30 Μαΐου 2016

Ιστορίες από το αρχιπέλαγος Φουάν , Βασίλης Χουλιαράς

ΌΛΟΙ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ
Όλοι γνωρίζουμε ότι Θεός δεν υπάρχει. Όμως αυτός δεν ξέρει πως έχουμε μάθει την αλήθεια και συνεχίζει να σουλατσάρει έξω από τα σπίτια μας.
Θα μπορούσα να βγω απόψε, να του το σφυρίξω και να τον εξαφανίσω. Μα τα βήματά του εκεί έξω είναι κάποια βράδια που μου κρατάνε συντροφιά.
ΠΕΡΙ ΠΤΗΤΙΚΗΣ ( απόσπασμα )
Πώς να ξεχάσω το βράδυ εκείνο με πόση μανία σε μια συζήτησή μας υποστήριζε ότι όλα είναι θέμα πίστης. Ισχυριζόταν πως όταν βρεθεί ο πρώτος ο οποίος θα καταφέρει να υπερνικήσει το φόβο και τις προλήψεις χιλιετιών και με σίγουρες κινήσεις ανοίξει τα χέρια του σαν φτερά και πετάξει πάνω από την πόλη μας, δεν θα αργήσει και η στιγμή που οι ουρανοί θα γεμίσουν με ιπτάμενους ανθρώπους. Τότε είχαμε γελάσει μαζί του και τον τσιγκλάγαμε να μας πει και άλλα τέτοια. Δεν είχαμε υποψιαστεί ότι μπορεί εκείνος να μην έμενε μόνο στα λόγια.
Έτσι ένα βράδυ τον βρήκαμε πεσμένο στον ακάλυπτο. Πριν ξεψυχήσει και καθώς το ασθενοφόρο, ουρλιάζοντας μέσα στους έρημους δρόμους, τον μετέφερε στο νοσοκομείο, πρόλαβε να μας πει πως εκείνος τελικά δεν ήταν ακόμα τόσο δυνατός και ότι άλλος, στο μέλλον, θα ήταν ο πρωτοπόρος.
Πότε συνέβησαν όλα αυτά; Πόσο καιρό πριν; Θαρρείς πως έχουν περάσει αιώνες από τότε' και να, μια άλλη νύχτα, σε ένα άλλο περβάζι με βρίσκει σκαρφαλωμένο, να αγναντεύω την πόλη που κάποτε και εκείνος αγνάντευε' μια πόλη ωστόσο που έχει τόσο αλλάξει. Πέρα από τα φώτα της και τους ήχους που από κάθε γωνιά της φτάνουν ως εδώ, τη νιώθω να ασφυκτιά και επειγόντως να αναζητεί μία λύση. Ύστερα γυρίζω να κοιτάξω ψηλά, προς το φεγγάρι, καθώς μια σκέψη με κατατρώει. Κι αν τα λόγια του, τότε, έκρυβαν μια κάποια αλήθεια, άραγε, τολμώντας επιτέλους το βήμα εκείνο που καιρό τώρα με καλεί, θα μπορέσω να αποκτήσω την πίστη εκείνη που τόσα χρόνια μετά ακόμα μου λείπει;


Ο ΔΑΣΚΑΛΟΣ (απόσπασμα )

Κάτι μοιάζει να υπάρχει εκεί έξω το οποίο θέλει να ειπωθεί, μα όσο κι αν προσπάθησα, δεν μπόρεσα να βρω τα λόγια, ίσως γιατί δεν είναι τα λόγια ο τρόπος του.

( από το εξαιρετικό βιβλίο Ιστορίες από το αρχιπέλαγος Φουάν του Βασίλη Χουλιαρά, εκδόσεις Μελάνι )


Παρασκευή, 27 Μαΐου 2016

Ιωάννα Καρυστιάνη

Τη γνώρισα προχθές. Η πρώτη της κουβέντα, όταν της έδωσα το χέρι.
" Έχεις κινηματογραφικό πρόσωπο. " Και με κάρφωσε με τα τεράστια ,υγρά ,υπέροχα μάτια της.
Μετά ανέβηκε στην εξέδρα του Πολύκεντρου να μιλήσει.
Ο λόγος της χειμαρρώδης, εκρηκτικός, απροσποίητος, μα παράλληλα έβγαζε μια θαλπωρή και μια αυθεντική συγκίνηση. Το τρέμουλο στη φωνή της, όταν μιλούσε για τον τόπο της, τον τόπο μας , την Κρήτη.
Στις ερωτήσεις που ακολούθησαν, η ανταπόκρισή της άμεση , κοφτή. Λες και ήθελε να ξεκαθαρίσει εξαρχής πως δεν υπάρχει χώρος για ψευτιά στη ζωή της , για προσποίηση, για κάλπικα λόγια. Μα μετά, κοίταζε πάλι πέρα, αγέρωχα και αφηνόταν στα λόγια της, στο μέσα της, αυτό που μοιραζόταν γενναιόδωρα μαζί μας.
Έχω την εικόνα της ακόμη μέσα μου τώρα που διαβάζω το Φαράγγι, το τελευταίο της βιβλίο.
Και σκέφτομαι πως αυτή η αμεσότητα, η αδήριτη ειλικρίνεια, η καθαρότητά της βγαίνει και στα βιβλία της.
Κι αν είναι κάτι που αναζητώ τώρα πια στα βιβλία είναι τουλάχιστον αυτό. Η σφραγίδα του αυθεντικού.
..........
( Αυτά τα είχα γράψει τον Φεβρουάριο. Λίγες μέρες μετά της έστειλα τα γυάλινα μάτια των ψαριών. Δεν ήθελα να γίνομαι φορτική και δεν την πήρα ποτέ τηλέφωνο να τη ρωτήσω αν το έλαβε το βιβλίο. Δυο μέρες πριν με πήρε εκείνη . Μου μίλησε για το βιβλίο με λόγια που κρατάω μέσα μου σαν φυλαχτό. )

Κυριακή, 15 Μαΐου 2016

Γιώργος Χριστοδουλίδης, Πληγείσες περιοχές



Αιωνόβιοι

Εκεί στην Ινδία
υπάρχουν άνθρωποι 180 χρόνων.
Πίνουν νερό και τρώνε ήλιο.
Μου το είπε ένας σοβαρός τύπος
το έψαξα στις παράξενες ειδήσεις
και πρέπει να με πιστέψετε.
Είναι 180 χρόνων περίπου
ερημίτες στις μυστικές τους κρύπτες
πάνω στις κορφές των βουνών
στα κλαδιά των πλατάνων
και διαβάζουν το σύμπαν.
Οι ζωές τους είναι τόσο μακρές
όσο το άθροισμα των χρόνων
των παιδιών που πνίγηκαν τελευταία
ή πέθαναν σε κάποια διαδρομή.
Αλλά και πάλι δεν φτάνουν.
Περισσεύουν μερικά χρόνια.
Ζωές μακράς και μικρής διάρκειας.
Έζησαν πολύ αυτοί οι γέροι
είναι όμως ανέκφραστοι
–λες και η χαρά δεν είναι σοφία
ή η λύπη είναι σοφία αν δεν λυπάσαι για κάποιον–
δεν απολαμβάνουν τίποτα γύρω τους
ο κόσμος τους είναι ένα αυστηρό ιερατείο
στο οποίο μπήκαν και κλείδωσαν την πόρτα από μέσα.
Και τι δεν θα έδιναν αυτά τα παιδιά
για λίγα χρόνια ακόμα
– τόσα χρόνια περισσεύουν στην εξίσωση.
Κι εγώ θα αντάλλασσα όλη την ποίησή μου
για ένα τέτοιο θαύμα.
Όμως οι γέροι τούτοι δεν νομίζω να νοιάζονται και πολύ
μέσα στις σπηλιές τους.

...

Όχι πραγματικά σκοτωμένος

Ήρθαν οι φίλοι μου
όμως μου φάνηκε
πως δεν το χάρηκαν.
Απέφευγαν τα ευμενή σχόλια
τις κρίσεις επί του προκειμένου
ωστόσο ήταν ευγενικοί και συγκαταβατικοί.
Δεν πειράζει φίλοι μου
ήμουν οργισμένος
αλλά τα ποιήματά μου
δεν είχαν αρκετή οργή
ήμουν θλιμμένος 
αλλά στα ποιήματά μου
δεν κατοίκησε αρκετή θλίψη
ήμουν νυχτερινός τραυματίας
αιμορραγώντας
χνούδια και ψίχουλα
κι έτσι
έφτασα με ασφάλεια ως το πρωί
κατάφερα να σηκωθώ.
Μόνο οι πραγματικά σκοτωμένοι 
γίνονται σπουδαίοι ποιητές.
...

κάταγμα

                      στον Άρη 

Το παιδί ακουμπά στον ώμο μου
ο ώμος μου είναι σκληρός
κόκαλα τυλιγμένα σε μύες
και τένοντες
το παιδί
θέλει τον ώμο της μάνας του
λουλουδισμένο μαξιλαράκι
τρεις στρώσεις μέλι
βρύση που στάζει ροδοπέταλα
πολλά ροδοπέταλα
και θάλπος. 
Ο ώμος μου υποχωρεί
σπάει και θρυμματίζεται
κάτω από το βάρος της επιθυμίας
του παιδιού.


Πληγείσες Περιοχές, Γυμνές Ιστορίες, Μελάνι, 2016

Δευτέρα, 11 Απριλίου 2016

η χαρακιά που μας κρατάει ανθρώπους

Ένα καλό βιβλίο είναι πάντα γραμμένο από έναν άνθρωπο που νιώθει πόσο αργά είναι για την ψυχή του να σωθεί. Και αυτή η επίγνωση τον συνθλίβει, γιατί μέσα του αποζητά πάντα αυτόν τον παράδεισο της παιδικής του ηλικίας ,όταν η ψυχή του ήταν ακόμη αλώβητη. Έχουμε ανάγκη όλοι μας τη συντριβή, τον θρήνο του αληθινού συγγραφέα ή ποιητή . Κι αυτό προσφέρει ένα καλό βιβλίο λογοτεχνίας. Όταν διαβάζουμε ένα αυθεντικό λογοτεχνικό κείμενο είναι σαν να ξυπνάμε απότομα στη μέση μιας παγωμένης θάλασσας με μια χαρακιά στο νου. Κι αυτή η χαρακιά μας κρατάει ανθρώπους.
Ίσως αυτός είναι και ο λόγος που επιστρέφω ολοένα στην Ιλιάδα.Αποζητώ τις ερωτήσεις των μαθητών μου.
" Κυρία, γιατί ο Όμηρος βάζει τον Πάτροκλο να πεθαίνει, αφού είναι ο αγαπημένος του ήρωας;"
" Μα γιατί η ψυχή των αρχαίων Ελλήνων γνώριζε αυτό που ο δυτικός άνθρωπος κάνει πως δε βλέπει. Την αβεβαιότητα, το ασταθές των ανθρώπινων πραγμάτων."
Για τον Όμηρο, δεν υπάρχει πιο πλανημένος άνθρωπος από τον θνητό που επαναπαύεται στη εύνοια των θεών.
Αυτή είναι και η κυρίαρχη λειτουργία της επικής ειρωνείας : να δείξει την ασυνέπεια των θεών και την πλάνη των θνητών που επιμένουν να τους εμπιστεύονται.

Κυριακή, 13 Μαρτίου 2016

ο συγγραφέας Παναγιώτης Χατζημωυσιάδης γράφει για τα γυάλινα μάτια των ψαριών

Τα γυάλινα μάτια...

Εξ ανάγκης και επιλογής ολιγόστιχο το σχόλιό μου για "Τα γυάλινα μάτια των ψαριών", αφού ούτε έχω ούτε ξέρω ούτε χρειάζεται να πω κάτι παραπάνω από αυτό: ότι εδώ πηγάζει κρυστάλλινος ο λόγος ο ποιητικός. Και αυτό ως προς την αναγνωστική πράξη πάει να πει παγωμένα ντουζ του μυαλού στους πρόωρους καύσωνες, που έχουν αρχίσει να μας σφίγγουν. 
Ξεχωρίζω τον "Μοναχικό σκαντζόχοιρο" με τα αγκάθια του να φυτρώνουν προς τα μέσα, το "Άτιτλο", που εξαπολύει ριπές τον φλύαρο στόμφο του, το "Θεέ", που κανακεύει με ψέμα τα μωρά-παιδιά του, το "Όνειρο Θερσίτη", που κραυγάζει σιωπηρά αντιπολεμικούς θούριους, το "Πενθέας" με τα μέλη του τεμαχισμένου πτώματος να πιάνουν κουβέντα μεταξύ τους και τη "Συνήχηση" με το βουβό κλάμα του πατέρα να ψιχαλίζει ομίχλη κάταχνη. 



Τα γυάλινα μάτια των ψαριών προχωράνε ό,τι ξεκίνησε η Ειρήνη Παραδεισανού με τηΡητορική Ένδεια. Όπου ο ποιητικός λόγος ενδύεται το προσωπείο του αρχαίου μύθου, αξιοποιεί τους συμβολισμούς και συνομιλεί με τα πιο σιωπηλά πρόσωπά του προκειμένου να αναγνωρίσει, να ερμηνεύσει και να αποκαθηλώσει τους σημερινούς μύθους, ενόσω σε μια παράλληλη διαδρομή του ανασκάφτει τα ενδότερα της αγωνίας και του εγώ και του εμείς.


Παναγιώτης Χατζημωυσιάδης

πρώτη δημοσίευση εδώ http://ixnilasies.blogspot.gr/2016/03/blog-post_11.html